15 ta’ April: San Damjan de Veuster

Verżjoni Vidjo: San Damjan de Veuster

“Ħadd ma għandu mħabba akbar minn din: li wieħed jagħti ħajtu għal ħbiebu.” – Ġesu’ fi Ġwanni 15:13.

damien_veuster_45_01.jpgSAN DAMJAN DE VEUSTER
Saċerdot
1840 – 1889

Tagħrif: Joseph de Veuster, bħala reliġjuż Patri Damjan, twieled fi Tremeloo qrib Louvain fil-Belġju fit-3 ta’ Jannar, 1840.

Ta’ 18-il sena daħal mal-patrijiet tal-Qlub Imqaddsa ta’ Ġesù u Marija, magħrufa bħala ‘Picpus Fathers’.

Ta’ 23 sena hu telaq bħala missjunarju fil-gżejjer tal-Paċifiku u ġie ordnat saċerdot f’Honolulu fl-1864.

Disa’ snin wara, offra ruħu biex imur jaħdem qalb il-lebbrużi fil-gżira ta’ Molokai, u wasal hemm fl-10 ta’ Mejju, 1873. B’kollox dam f’din il-gżira 16-il
sena, jagħmel ġid spiritwali u materjali lill-merħla għażiża tiegħu.

Sa mill-bidu Damjan poġġa l-ġid tal-morda bil-lebbra qabel il-ġid tiegħu. Id-dehra u r-riħa ta’ iġsma mħassra għall-ewwel ħasditu, iżda ma ċediex. L-ilma li kien hemm ma kienx tajjeb għax-xorb; għalhekk Patri Damjan mar fil-muntanji biex ifittex għejun friski. Wara ħafna xhur ta’ ġlied kontra l-burokrazija, ġew mibgħuta xi kanen u Damjan, flimkien ma’ xi nies tal-post bdew jaħdmu sakemm ilma safi twassal fil-Kolonja. Billi fuq il-post ma kienx hemm injam biex tibni, Damjan baqa’ jiffitta lill-Bord tas-Saħħa ta’ Honololu sakemm tawh l-għajnuna meħtieġa.

Mhux l-ewwel darba li kien jitlef il-paċenzja, iżda qatt mal-morda li kien jitrattahom bl-ikbar rispett. Għal kull biċċa xogħol, sew jekk ta’ bini jew tagħlim, sew jekk biex idewwi xi ferità jew jaħdem xi tebut, kont dejjem issib lil Patri Damjan.

Ma’ nżul ix-xemx kien jintasab barra quddiem l-għorfa tiegħu, flimkien ma’ xi gruppi raħħala, jieħu gost bl-istejjer u l-kant tagħhom tal-post. Għalkemm ix-xogħol iebes kien iqabbdu l-ġuħ, mhux l-ewwel darba li qasam il-ftit ikel li kien ikollu ma’ sħabu. Anke l-pipa tiegħu kien iħallihom ipejpu.

Sal-1881, permezz ta’ fondi mingħand l-isqof, inbnew żewġ orfanatrofji u żewġ skejjel.

L-ewwel Ħadd ta’ Ġunju, 1885, qabel ħareġ għall-adorazzjoni ta’ filgħodu, Damjan waqqa’ ilma jagħli fuq siequ. Ra l-ġilda tinstamat iżda ma ħass xejn. F’dik l-għodwa n-nies inħasdu hekk kif Patri Damjan ma bediex il-prietka tiegħu bis-soltu kliem, “Għeżież ħuti …” iżda “Aħna l-lebbrużi …” Bħalhom Damjan issa kien marid bil-lebbra. Tajjeb li wieħed isemmi li, fost oħrajn, kien hemm soru qaddisa bl-isem ta’ Marija Cope (ara Santa Marija Cope) li ħadmet ma’ Damjan de Veuster, meta kien qed itemm l-apostolat straordinarju tiegħu.

Patri Damjan miet bil-lebbra, ta’ 49 sena, fil-15 ta’ April, 1889, u kien midfun b’għożża kbira minn sħabu taħt is-siġra tal-pandanus li taħtha kien raqad meta wasal hemm l-ewwel darba. Illum fuq Molokai hemm salib tal-granit li fuqu hemm imnaqqax il-kliem: “M’hemmx imħabba ikbar minn dik li wieħed jagħti ħajtu għal ħbiebu” (Ġwanni 15:13).

Il-fdal tiegħu ttieħed trijonfalment fil-Belġju, fejn jinsab meqjum fil-kripta tal-Knisja tal-“Picpus Fathers” ta’ Louvain. Aktar minn 33,000 lebbruż, ħafna minnhom mhux insara, għamlu petizzjoni għall-beatifikazzjoni tiegħu. Il-Papa San Ġwanni Pawlu II bbeatifikah fil-Belġju fl-1995 waqt żjara pastorali li għamel f’dak il-pajjiż. Il-Papa Benedittu XVI iddikjara lil Damjan de Veuster qaddis f’Ottubru tal-2009. Huwa l-Patrun ta’ dawk milquta bil-lebbra, HIV u l-AIDS.

Ħsieb: Xi nies ħasbu li Damjan de Veuster kien eroj għax mar il-Molokai u oħrajn ħasbu li kien miġnun. Meta kleriku Protestant kiteb li Damjan kien ħati ta’ mġiba immorali, Robert Louis Stevenson iddefenda bil-qawwa tiegħu “f’Ittra bil-Miftuħ lil Dr. Hyde.”

Hawaii mhux dejjem kienet gżira tal-ġenna. F’nofs is-sena 1800, il-barranin ġabu mard ġdid, inkluż il-lebbra, li bdiet tiddomina l-popolazzjoni. Il-gvern iżola lil dawk milquta mill-lebbra f’Molokai, għażla żgħira ta’ art imdawwra b’irdumijiet kbar u baħar perikoluż.

L-Isqof talab għall-voluntiera mill-membri tal-Kongregazzjoni tal-Qlub Imqaddsa biex jaqdu lil-lebbrużi għal erba’ xhur kull darba. L-ewwel li ntbagħat kien il-Belġjan Fr. de Veuster, imwieled fit-3 ta’ Jannar, 1840. Mixi fost il-mejtin ħajjin, kien jara sfruttament grotesk, faqar terribbli, destituzzjoni u wġigħ emozzjonali. Mingħajr impjanti tal-irziezet u b’deformitajiet fiżiċi debilitanti, huma kienu mistennija li jkabbru l-ikel tagħhom stess, fil-ħamrija vulkanika. L-infermiera li wriet lil Fr de Veuster il-faċilitajiet disponibbli, irrimarkat, “M’għandnix għedewwa hawn ħlief skabbja, rimettar, briegħed u qamel.”

Fr de Veuster iċċelebra l-ewwel quddiesa tiegħu fil-kappella sħuna fejn kien ikkonfrontat bl-iżvantaġġi fiżiċi kollha tal-lebbra, inkluża r-riħa ta’ laħamhom qed jitħassar. Kellu jdur lejn tieqa miftuħa, biex jirnexxielu ma jirremettix, iżda l-bini kien imdawwar minn dawk li ma setgħux jidħlu fil-knisja li kienet żgħira.

Fr de Veuster malajr intebaħ li l-eżiljati kienu mweġġa’ għax qatt ma kien miss lil xi ħadd jew pejjep il-pipa komuni tal-post. Jekk verament ried jirbaħ il-qlub tagħhom, huwa kellu jaċċettahom kompletament u jirriskja l-infezzjoni. Ladarba jittieħed, hu kien jaf li kellu jmut fi żmien tliet jew erba’ snin. Infatti, wara xi snin, huwa kien beda l-priedki tiegħu bil-kliem, “Aħna l-lebbrużi …”

L-eżiljati kienu jeħtieġu kura medika. Minbarra l-lebbra, il-pazjenti sofrew minn kull tip ta’ infezzjoni sekondarja: infestazzjonijiet ta’ qamel u qurdien, skabja, infezzjonijiet tal-pulmun, uġigħ ulċerat, dijarea, sogħla, eċċ. Huwa għen biex jittaffew dawn il-bżonnijiet kollha, ħafna drabi affaċċjat b’indifferenza, dewmien u saħansitra oppożizzjoni miftuħa.

F’Diċembru tal-1884, innota bżieżaq severi fuq saqajh mingħajr il-preżenza ta’ uġigħ. Huwa miet bil-lebbra fil-15 ta’ April, 1889 wara 16-il sena ta’ dedikazzjoni bla xkiel. Biex wieħed jgħin finanzjarjament il-lebbrużi madwar id-dinja – u hemm 700,000 każ ġdid kull sena! – F’Malta hemm l-Ordni tal-Karità li ilha taħdem għal dawn l-aħħar 44 sena. Issa qed titmexxa mill-Grand Priory ta’ Malta tal-Ordni ta’ San Lazarus, Ordni antika tal-Kavallieri li tiddedika l-enerġija tagħha prinċipalment għall-kawża tal-lebbrużi. Għal aktar informazzjoni ikteb lil tcutajar36@onvol.net.

Talba: O Alla, Missierna, ngħidulek grazzi għal ħuna San Damjan de Veuster. Fuq il-passi ta’ Ibnek Ġesù, huwa mar mal-lebbrużi ta’ Molokai, sar wieħed minnhom anke sal-mewt; hu wriehom li Int tħobbhom; tahom lura id-dinjita’ ta’ bnedmin, u futur mimli tama. Aħna wkoll irridu nimxu fuq il-passi tiegħu, animati bl-istess fidi. Iftħilna għajnejna u qlubna, biex nistgħu immorru għand dawk kollha li huma abbandunati, injorati, minsija. Agħtihom li permezz tagħna, huma jkunu jistgħu jiskopru Int min Int u kemm tħobbhom. Bi Kristu Sidna. Ammen.

English Version: https://www.catholicnewsagency.com/saint/st-damien-of-molokai-456

Alternative Reading: https://www.franciscanmedia.org/saint-damien-de-veuster-of-moloka-i/

Wikipedia: https://en.wikipedia.org/wiki/Father_Damien

Film on Saint Damien de Veuster of Moloka:

Nota: It-Tagħrif dwar dan il-qaddis tal-lum huwa meħud mill-fuljett Signum Fidei. Il-Ħsieb huwa meħud minn artiklu fuq it-Times of Malta, tal-10 ta’ Ottubru 2009, jum qabel il-kanonizzazzjoni ta’ Fr. Damjan de Veuster.

Advertisements