Frenċ tal-Għarb

Verżjoni Vidjo: Frenċ tal-Għarb

c74247b01d99e832fae222405c1b17a89735e3e0-1452194447-568eba8f-360x251FRENĊ TAL-GĦARB
1892 – 1967

Tagħrif: Għal ħafna snin, ir-raħal ċkejken tal-Għarb, Għawdex, kien ikaxkar ħafna nies lejh u dan minħabba biex jitkellmu ma’ bniedem tassew sempliċi, ma’ bidwi li l-għejxien u l-ħobża tiegħu kienu biss mill-għelieqi. Dan il-bniedem hu Frenċ tal-Għarb li ismu hu marbut ukoll mal-istess raħal. Frenċ kien ġej minn familja fqira u ma kellux ix-xorti li jitgħallem l-iskola, iżda minkejja dan hu kellu ħafna għerf u kliemu kien ta’ ġid kbir għal ħafna nies.

Twieled l-Għarb fit-3 ta’ Diċembru fl-1892 minn Salvu u Beneditta Mercieca. Hu kien it-tmien wieħed minn familja ta’ ħdax. Frenċ kien devot kbir tal-Madonna u kien jitkellem dejjem fuq imħabbitha lejna l-bnedmin, u jonqox isimha fil-qalb ta’ dawk li jfittxuh. Hu kien iqim lill-Madonna taħt it-titlu tal-Madonna Ta’ Pinu (ara Madonna Ta’ Pinu), għar-rabta speċjali li hu kellu lejn is-Santwarju tagħha.

Kemm-il darba kien jitlob sagrifiċċji mingħand il-bnedmin għall-ġieħ ta’ Marija, sabiex, meta huma jaqilgħu dak li jitolbu, ma jinsewx li l-grazzja ingħatat lilhom bl-interċessjoni tagħha. Frenċ kien ċert li l-Madonna kienet qed tnebbħu x’kellu jagħmel. Ma kienx it-tip ta’ bniedem li joqgħod ixandar affarijiet straordinarji, anzi kien pjuttost jaħbi li jkun ġara. Kien tassew bniedem ferrieħi u mħabbtu lejn Alla, il-Madonna u l-qaddisin ma kellha l-ebda fanatiżmu. Hu kien ikun iddispjaċut ħafna meta kien jisma’ bl-offiżi li jsiru kontra l-qaddisin.

Frenċ kien jitkellem ħafna dwar xi pariri li jkun ta, imma hu qatt ma kixef l-isem ta’ ħadd. Kien jgħin ukoll finanzjarjament lin-nies u lill-Knisja. Frenċ kellu kull qima lejn il-qassis għaliex fih jara l-ministru ta’ Alla. Fl-imħabba li kellu lejn kull qassis, meta xi wieħed kien imur biex ikellmu, Frenċ kien iħoss li għandu jagħmel preferenza miegħu, u ma joqgħodx iħallih jistenna wara l-oħrajn. Hu ġieli ħadha ma’ dawk li gergru għad-drawwa tiegħu. Imma, biex insemmi każ wieħed, meta sema’ t-tgergir, Frenċ kien pront wieġeb: “Morru, jekk ma tridux tistennew. Jien lis-saċerdot nistmah qabel u fuq kulħadd“.

Frenċ kien sar magħruf ħafna mal-Isqof ta’ Għawdex. L-isqof Mikiel Gonzi kien jistaqsi fuq Frenċ biex isir jafu aħjar, u fl-Omelija li għamel wara l-mewt tiegħu fis-Santwarju ta’ Pinu, faħħru għall-kwalitajiet sbieħ tiegħu u għall-ġid kbir li kien għamel. L-isqof Ġużeppi Pace kien jafu ħafna aħjar, hu kien imur għand Frenċ ta’ sikwit, saħansitra għal xi messaġġi għax kien jemmen ħafna fi Frenċ. Darba l-isqof talab mingħand Frenċ xi kura għal bint in-neputija tiegħu.

Ġrajjiet u Fejqan
Għand Frenċ kien imur kulħadd, żgħażagħ, anzjani, politiċi, professuri, barranin bħal ma huma l-Ingliżi u t-Taljani. Kienu imorru nies minn kull livell soċjali. Kienu jmorru mijiet għandu. Żjara għandu kienet tnissel ferħ kbir. Persuna tgħid hekk: “Kull meta kellimtu ħassejt konsolazzjoni kbira, li qatt ma ħassejt bħalha f’ħajti”.”Ġieli marru għandu xi barranin ukoll; dawn aktarx li kienu jkunu mqanqlin mill-kurżita’ hu kien jitkellem magħhom permezz ta’ interpretu”.

Mara mill-Isla kitbet hekk : “Għandi t-tifel ta’ binti li ħa skoss f’riġlejh. Ħadtu għar-ritratt u fir-ritratt ma rriżulta li għandu xejn; iżda xorta waħda għadu muġugħ ħafna. Jiena qiegħda nibża’ li għandu xi ħaġa. Jiena b’fiduċja kbira fil-Madonna, nitolbok imqar werqa minn tal-fjuri li inti ikollok quddiem il-Madonna biex nagħmilhom ma’ riġlejh.”

Wieħed raġel ittama fil-qawwa tat-talb tiegħu għax ommu kienet marida, mal-mara ma setgħax jasal għal ftehim, u kellu il-bwiet xotti. Oħrajn rieduh li jitlob għalihom biex il-qorti taqta’ sentenza skont il-ġustizzja. Xi żgħażagħ xtaqu t-talb tiegħu biex jgħaddu mill-eżami.

Frenċ kien japprezza ħafna l-ittri ta’ dawk li kitbulu biex jitlob għalihom ħalli Alla jagħtihom il-fejqan spiritwali ta’ xi persuna li huma kienu jħobbu.

Kliem Misterjuż
Ħafna nies kienu jibqgħu skantati meta hu wriehom li kien jaf x’riedu mingħandu qabel ma qalulu. Frenċ kien ikun jaf il-ħajja moħbija tagħhom. Rakkonti minn dawn jeżistu ħafna. Mara minn tas-Sliema tgħid hekk: “L-ewwel darba li mort għandu biex inkellmu, hekk kif rani, qalli f’mument wieħed ħwejjeġ li jiena u l-konfessur tiegħi biss konna nafuhom. Mill-ewwel bdejt inżommu b’qaddis.”

Bidwi imma tabib tal-ġisem u tar-ruħ
Frenċ jgħid hekk: “Jiena qatt ma ħdimt fi sptar lanqas ma’ spiżjar” Nafu wkoll li Frenċ qatt ma studja l-mediċina, bħal ma jagħmlu t-tobba. Ħafna tobba kienu jitħassruhom lil dawk li jmorru għandu, għaliex x’kura jista’ jagħti wieħed li ma jifhimx fis-sengħa tal-fejqan. Imma xi tobba ħassewhom jinkeddu għax kien hemm nies li marru għandhom u ma tfejqux; imbagħad marru għand Frenċ, u b’li tahom u qalilhom, ħassewhom jgħaddu għall-aħjar. Fi Frenċ, il-Maltin u l-Għawdxin kellhom fiduċja sħiħa. Għalhekk hu kellu fih xi ħaġa li tgħin lil dak li jkun ifieq.

Kliem Frenċ, kien juri li l-qawwiet tiegħu ma kienux fil-mediċini. Imma t-tobba bdew iħarsu bl-ikrah lejh. X’uħud bdew ukoll igemgmu għaliex, lilhom dehrilhom li bniedem marid, jekk ried ifiq tassew, ma kellux għalfejn imur għand Frenċ. Ma naqsux lanqas dawk it-tobba li ma kienux jidħlu fid-djar li fihom ikun mar Frenċ.

Imma aktar mal-morda bdew ifaħħruh, aktar bdew ikabbrulu d-diffikultajiet tiegħu. Xi tobba Għawdxin riedu jieħdu passi kontra tiegħu bil-ġustizzja. Kien żmien meta x’uħud bdew imorru għand Frenċ fid-dlam tal-lejl, biex ħadd ma jarahom!

Żewġ żgħażagħ dilku bl-ingwent li tahom Frenċ bis-sabar lil missierhom muġugħ; it-tabib ried jara dak l-ingwent misterjuż, imma ma setax jifhem x’kien. Frenċ kien jgħidilhom ukoll biex jgħidu Sliema u Qaddisa lill-Madonna. Ħafna kien il-fejqan mirakuluż.

Frenċ jispiċċa l-qorti
Minħabba dawn it-tip ta’ każijiet kien hemm min spiċċa biex lil Frenċ tellgħuh l-qorti. Nisimgħu għal darb’oħra l-kelmiet ta’ Frenċ : “Fi żmien it-tabib Frank Vella, Malti li kien joqgħod l-Għarb, u s-surġent kien Michael Xerri mir-Rabat, jiena ġejt imħarrek, u mwaqqaf minn din il-ħidma ta’ fejqan”.

Kienet saritlu ċitazzjoni, u kellu jitla’ l-qorti ta’ Għawdex fil-11 ta’ Ġunju, 1938. Il-Maġistrat Karmnu Parnis xlieh li għamilha ta’ tabib mingħajr il-liċenzja tal-Kap tal-Gvern. L-avukat ta’ Frenċ kien Franġisk Masini. X’ħin il-maġistrat staqsieh jekk kienx minnu li għamilha ta’ tabib, u qeda lin-nies, Frenċ baxxa rasu u ma wieġeb xejn. Bis-skiet tiegħu, hu deher li ammetta l-ħtija. Imma kien hemm tabib li pprova jiddefendih, billi qal li Frenċ ma kien qed jagħmel ħsara lil ħadd billi jgħalli ħaxixa. Kien hemm xi għoxrin li telgħu biex jiddefenduh, imma dawn ma ssejħux. Frenċ ġie meqjus ħati. Il-Qorti kkonsidrat il-kondotta tajba tiegħu, u għalhekk ma weħel xejn. Imma hu ġie mwissi li jekk jerġa’ jinqabad mill-ġdid, il-qorti kellha kull setgħa li tikkundannah. Għal dan wkoll li ġie mixli bih din id-darba, u ħelisha b’sempliċi twissija. Dan kien jissejjaħ l-artiklu 23.

Mgħasses mill-pulizija
Frenċ kien jibża’ ħafna li jeħel xi multa. Fl-istess żmien tal-kawża, l-pulizija kienet tgħasses fuqu l-ħin kollu. Iżda triq tan-nofs kellu jinstab u dan sabiex il-ġid ma jonqosx. Lil Frenċ qalulu li, jekk tabib jagħti ċertifikat lil xi ħadd biex dan imur għand Frenċ, dik il-biċċa karta tkun qisha permess. Ħafna tobba ma riedux jagħmlu dan; imma oħrajn aċċettaw.

Nisimgħu mill-ġdid il-kliem ta’ Frenċ: “Wara dan, lil dawk li kienu jiġu għandi, kont nitlobhom ċertifikat mit-tabib tad-distrett tagħhom jew tabib ieħor, basta biċ-ċertifikat” Frenċ jissokta jgħid “Pazjenti minn Malta ġew bil-mijiet u bqajt insewihom b’din is-sistema”.

Il-Post fejn Frenċ kien jara lin-nies.

Ġieli kienu jgħadduh biż-żmien
Fost dawk li ma emmnux fih, Frenċ sab ukoll lil min jipprova jgħaddih biż-żmien. Ma’ dawn, Frenċ ġieli kien iebes fi kliemu. Tlett tfajliet marru għandu biex jgħadduh biż-żmien. Imma Frenċ qalilhom b’serjeta’: “Idħku! Idħku! Imma ħa naraw kemm ser iddumu. Intom it-tlieta morda u sa ħmistax oħra, waħda minnkom tkun diġa’ mietet”.

Meta semgħu hekk, huma tbikkmu, u telqu ‘l barra. Wara tlett gimgħat, reġgħu lura tnejn minnhom, u qalulu li seħbithom kienet mietet tassew. Fl-istess ħin, huma talbuh maħfra talli riedu jwaqqgħuh għaċ-ċajt. Dan kien fatt li ħalla impressjoni kbira, u ħafna baqgħu sal-lum isemmuh.

Ġieli ma qabilx mat-tobba
Kultant, Frenċ kien jeħodha kontra d-deċiżjoni tat-tabib. Lil wieħed mix-Xagħra li sempliċiment xtaq li Frenċ jitlob għalih għax kien sejjer jagħmel operazzjoni, qallu: “Ara ma jfettillekx tagħmel xi operazzjoni, kul ikla minestra, u minflok ponn ful, itfa’ tnejn, u għada erġa’ ejja għax ikun għaddielek kollox!”

Frenċ ġieli bidel mediċina mogħtija mit-tabib. Hu ġieli kien jiġġudika lit-tobba li kienu jiżbaljaw, meta jiddikjaraw, li xi ħadd kien marid b’ħaġa waqt li kien b’oħra. Lil dan, Frenċ qallu ċar u tond li t-tobba riedu jieklu minn fuq dahru. Huma żammewh għall-kura, skont kliem Frenċ, sakemm dan kellu x’jibgħatilhom! F’dan il-każ ta’ akkuża gravi, jissemma l-isem tat-tabib, u dak tal-isptar ukoll.

Tifel ma setgħax jimxi, u t-tabib ordnalu l-ħadid għal saqajh biex jieħdu s-saħħa. Imma baqa’ kif kien. Missieru ħadu għand Frenċ, li qallu: “Neħħilu l-ħadid u itilqu jiġri fir-raba'”. It-tifel innifsu jgħid: “Hu kien qalli biex nidlek iż-żejt tal-ikel magħmul mill-fejġel u, bil-għajnuna tal-Madonna u ta’ Frenċ tal-Għarb, ninsab tajjeb bħal ħaddieħor.”

Każ ieħor ….
Waqt li t-tabib iddikjara li tarbija kellha l-ażma, Frenċ qal li hi kienet belgħet xi ħaġa. “Frenċ ippreskrivielna ftit ingwent minn tiegħu, li kellu jindilek fuq sidirha u mbagħad, inqegħdulha biċċa drapp sħuna. Wara dan kollu, l-istess ħaġa qatt ma ġratilha iżjed. It-tabib innifsu ma riedx jemmen b’dak il-fejqan immedjat li kien ġara quddiemu stess”.

Il-ġrajjiet tal-fejqan huwa tremend, dan hu każ ieħor: Lil tifel, minħabba l-mard, it-tobba kienu qalgħulu għajn, u kienu se jaqilgħulu l-oħra. Imma l-ġenituri tiegħu riedu l-parir ta’ Frenċ. Kif sema’ bil-każ, Frenċ ħatafhom, u qalilhom: “X’tagħmlu? Taqilgħulu għajnu l-oħra? Mela tridu li jkollkom tifel għami? Issa, jien nagħmlilkom ftit ingwent. Agħmlulu l-ingwent fuq ċarruta, u għidu Ave Marija lill-Madonna. Agħmlulu fuq moħħu u tibżgħux, ma jkollu xejn.” It-tifel baqa’ jgawdi l-għajn li kien fadallu, u għalhekk ma għamiex.

Ħafna każi ta’ fejqan ieħor, wieħed jista’ jsibhom fil-ktieb “Frenċ ta’ l-Għarb” (1892-1967) ta’ Patri Alexander Bonnici (Franġiskan Konventwali). Dan il-ktieb wieħed jista’ jixtrih mill-Bażilika tal-Madonna ta’ Pinu.

Min jgħallem lili ma jmut qatt
Kontra dak li ħasbu x’uħud, Frenċ ma qisx ruħu xi professur. Hu emmen li Alla kien qed jgħinu, u, kif għen lilu, jista’ jgħin lil xi ħaddieħor. Inniżżlu silta minn intervista li saritlu minn Ġorġ Pisani u Charles Arrigo.

Pisani: Dawn il-pariri li kont tagħti fuq is-saħħa tal-bniedem u fuq is-saħħa tar-ruħ: issa dawn dnub li jintilfu għal kollox. Issa, dawn ma jkunx tajjeb li tagħtihom lil xi ħadd li jiktibhom biex almenu jibqgħu warajk?

Frenċ: Jiena naħseb li min għallem lili għadu ħaj; ma jmut qatt.

Arrigo: U min għallem lilek ?

Frenċ: Eh! Kulħadd jaf. Min għallem lili ma jmut qatt. Ma tafux min hu? Min ma jmut qatt ???

Dawn il-kelmiet ta’ Frenċ huma ta’ valur kbir. Intqalu ukoll minn bniedem li beża’ li jitkabbar saħansitra jistqarr li Alla kien qiegħed jgħinu. Hu ma riedx jgħid li Alla kien qiegħed jaħdem fih. Imma ried li din il-konklużjoni toħroġ weħidha, bla ma titlissen minn fommu. Għalhekk lil dawk li staqsewh, bi tbissima ħelwa u kważi mistħija daqsxejn mistgħaġeb, staqsiehom: “Kif? ma tafux min hu?” Hu ried jgħidilhom: “Ma tafux li dak li ma jmut qatt hu Alla biss?” Imma dawk it-tnejn kienu fehmu kollox x’ried jgħid.

Ifiequ jekk jersqu lejn Alla
Saċerdot Agostinjan qal hekk dwar Frenċ: “Nistgħu nsejħulu wkoll bniedem ta’ Alla għax ikkonverta bosta rġiel u ġuvintur u anki xebbiet mill-ħajja ħażina tagħhom, u ressaqhom lejn Alla.” Frenċ kemm-il darba ma riedx iwiegħed fejqan jekk dak li jkun ma jagħmilx ħiltu biex jersaq lejn Alla. Lil wieħed li talbu xi mediċina, Frenċ wieġbu: “Int ħsiebek biss fin-negozju, u rużarju qatt ma tgħid. In-negozju jispiċċa, imma ruħna ma tispiċċax”. Lil ieħor li kien jimxi bil-krozzi, Frenċ qallu: “Jekk għandek rieda tajba, tfieq. Imma, qabel, mur Ta’ Pinu, sib saċerdot, itlob maħfra ‘l Alla, u l-Madonna tfejqek”. Għalkemm b’nofs ħajra, hu mar iqerr f’Ta’ Pinu, u talab lill-Madonna biex tidħol għalih. Meta qam minn bilqiegħda biex joħroġ hu sab li seta’ jimxi mingħajr il-krozzi. B’ringrazzjament, hu ħalla l-krozzi f’dak is-Santwarju, u għadhom hemm sal-lum.

Lil wieħed pulizija li qallu kemm kienu għalxejn il-mediċini li ħa, Frenċ wieġbu: “Biex jgħaddilek l-uġigħ kbir li għandek fl-istonku tiegħek, imorrulek id-dwejjaq kbar li għandek, u ma tiblax aktar pilloli għalxejn, trid l-ewwelnett tirrispetta l-mara li għandek u ma toffendix aktar ‘l Alla bid-dagħa”.

L-akbar hena ta’ Frenċ kien meta, qabel kollox, lill-bniedem kien iressqu lejn Alla. Ġieli tkellem b’ton iebes ma’ min ma kellux il-ħsieb li jbiddel ħajtu. Darba waħda, mar biex ikellmu raġel li miegħu kellu mara li ma kenitx martu. Hu ħa taxi mix-xatt biex twassalhom għandu. Iżda, fit-triq, dak tat-taxi ra lil Frenċ ħiereġ mill-Għarb lejn ir-Rabat riekeb f’taxi oħra. Ir-raġel qal lis-sewwieq: “Dawwar lura, u ġerri ftit ħalli nilħquh”. Hekk għamel, u beda wkoll idoqq il-ħorn waħda f’waħda. Is-sewwieq tat-taxi ta’ Frenċ induna li riedu jwaqqfuh; iżda Frenċ ma riedx, u qallu “Suq u tieqafx”. X’ħin waslu r-Rabat, Frenċ niżel mit-taxi, sadanittant ir-ragel laħqu fil-ħin, mar fuqu, u qallu: “Kont ġej biex inkellmek ftit; iżda ma lħaqnikx id-dar”. Frenċ qallu: “Lili m’għandekx xi tridni; mur”. L-ieħor issikah, u talbu bil-ħniena biex ikellmu. Iżda Frenċ baqa’ iebes u wieġbu: “Meta trid tkellimni, ġib lil martek miegħek”.

Kien hemm soru li kien ilha ħafna tibgħat tgħidlu biex imur jaraha, u Frenċ baqa’ ma jagħtix kasha. Fl-aħħar, hi sabet ‘il min wassalha għand Frenċ, u kif daħlet, ħaditha miegħu talli lanqas biss ma kien iweġibha. Frenċ, bil-kalma kollha, weġibha: “Qiegħda tara kemm jiddispjaċih il-marid meta hu jsejjaħlek, u int ma tagħtix kas tiegħu”.

Ħabbar il-mewt
Frenċ ġieli għaraf tajjeb li, għal xi persuni, il-mewt kienet fil-qrib. Imma mhux dejjem ried jitkellem b’mod ċar dwar dan. Waħda mara marret titolbu xi ħaġa għall-fejqan ta’ żewġha. Meta ħarġet, hu qal hekk: “Tkellmet tant għal żewġha, u ma qalitx kelma waħda għaliha nnifisha” Wara ftit ġranet, dik il-mara daħlet l-isptar, u mietet fi żmien qasir.

Żagħżugħ mar jitlob xi ħaġa għal missieru. Frenċ wrieh li missieru kellu kanċer, u kien se jmut. Lilu hu tah biss xi ħaġa biex jonqoslu l-uġigħ. Frenċ innifsu qal: “Il-mediċina li tajtu kienet ftit żejt ta’ quddiem il-Madonna ta’ Pinu.”

Ir-rakkonti hawn ukoll huma ħafna. Inġibu wieħed ieħor biss. Ġużeppi Cassar, minn Ħal Tarxien, kiteb hekk: “Meta l-mara tiegħi kienet marida l-isptar, billi jien kont naf li hi ma riditx toqgħod hemm, mort għand Frenċ biex nistaqsih x’għandi nagħmel: noħroġhiex jew inħallihiex hemm. Jiena wasalt għandu fil-ħdax neqsin għaxra ta’ figħodu. Kif wasalt għandu, Frenċ għamel miegħi ħaġa li qatt ma kien ghamilha. Hu qabad jgħannaqni u jbusni, u ħassejt ukoll id-dmugħ tiegħu. Qalli wkoll: “In-nies ħarġitha li jien mitt”. Jiena weġibtu: “Jivvintaw tant affarijiet. Int erħilhom; tagħtix kashom’. Imbagħad, staqsejtu dwar il-mara tiegħi: jekk għandix noħroġha jew le mill-isptar. Frenċ weġibni: “Ma jgħidlekx il-professur jekk għandekx toħroġha? Int agħmel dak li jgħidlek hu’. Jiena tlaqt lura lejn Malta, u sibt li l-mara tiegħi kienet mietet. Il-ħin tal-mewt tagħha kien ezattament fil-ħdax neqsin għaxra: x’ħin Frenċ kien qiegħed jgħannaqni u x’ħin semmieli li kienu ħarġuha li miet. X’ħin qgħadt naħseb fuq dawk il-kelmiet ta’ Frenċ u fuq dak li għamel miegħi, jiena ħassejt li hu kien sar jaf bil-mewt ta’ marti; imma lili ma riedx jgħidli b’kelmiet ċari.”

Fl-aħħar xhur tal-ħajja ta’ Frenċ
Fis-sena 1962, Frenċ għalaq is-70 sena. Imma f’dan iż-żmien hu marad. Il-ħajja tiegħu kienet tbatija. Wara ix-xogħol hu kien isib in-nies jistennewh u dan kompla żidlu fit-toqol tal-ħajja. Wara ix-xogħol hu kien jaqdi lil kulħadd. Ma tantx kien jagħti kas biex jistrieħ xi ftit. Ġieli ma kienx jiekol jew jorqod. Huwa kien jippreferi li jgħin lill-proxxmu u lanqas biss kien jagħti kas kemm ġieli jkun sar ħin. Minkejja dan kollu in-nies kienet xorta tibqa’ tmur, għalkemm kien ikun jidher li hu għajjien.

Fid-9 ta’ Awwissu, 1966 meta ma kienx jonqsu ħlief disa’ xhur ħajja, Frenċ qal hekk għalih innifsu: “Kemm kemm nitħarrku ftit. Ili ħafna ma niflaħx. Ili sena jew iżjed ma noħroġx mid-dar. Bħalissa, iż-żjajjar lil Ta’ Pinu nqabbad lil min jagħmilhom minfloki. Nitqarben hawn id-dar. Jiġi n-neputi jqarbini”.

Frenċ kien waħħal avviż mal-bieb biex bih jgħarraf li ma kienx għadu jservi nies. Imma ħafna baqgħu jiktbulu. Hu kien isib ħafna aktar ħin biex iwieġeb l-ittri fejn kien jgħidilhom bil-mard li kellu, ħalli ma joqogħdux imorru għalxejn. Kemm-il darba, minħabba d-dgħufija tiegħu, hu kien jiddetta l-ittri lil ħaddiehor. L-ittri ta’ dan iż-żmien jixxiebħu ħafna. Inniżżlu biss silta minn waħda minnhom: “Int għarraftni li qiegħda ssofri xi uġigħ f’riġlejk, u tixtieq li jiena nagħtik xi ħaġa; imma jiddispjaċini m’għandix, għax bħalissa ma niflaħx”. Il-wegħdiet tat-talb ma tonqos qatt fit-tweġibiet tiegħu.

Fl-aħħar erba’ snin ta’ ħajtu, Frenċ, billi qatt ma kien tajjeb għal kollox, ma raqadx iżjed fir-remissa. Hu kien jorqod fis-sodda ta’ kamartu. Kienu snin li Frenċ għaddiehom iqum u joqgħod fis-sodda: daqqa tajjeb u daqqa ħażin. Meta beda jifhem li għalih l-aħħar jum kien qed joqrob, Frenċ beda jlissen l-isem ħelu ta’ Marija aktar ta’ sikwit. Il-Via Sagra minn Ta’ Pinu għal fuq Ta’ Għammar kellha tkun waħda mill-opri li jibqgħu jfakkruh wara mewtu. Fl-aħħar żmien hu kien isemmi dik l-opra ta’ sikwit. Hu kien iħajjar, u jżid imbagħad minn tiegħu. Hu xtaq li jinqalgħu benefatturi li jgħinu f’din l-opra.

Mill-bidu tas-sena 1966, Frenċ ma ħariġx iżjed minn daru. Hu kien ħassu ħażin meta fl-ewwel tas-sena kien ħareġ għall-quddiesa tal-ewwel. Hu kien ikun kiesaħ ħafna, u lil ftit li kienu jmorru jitkellmu miegħu, kien jgħidilhom li ma jdumx ma jsiefer!

U hekk ġara għax fid-19 ta’ Mejju tal-1967 Frenċ ħa l-aħħar nifs, u ruħu daħlet fl-eternita’. Dakinhar kien jaħbat il-ġurnata tal-Ġimgħa. Il-mezzi kollha tar-radju u l-gazzetti xandru l-aħbar tal-mewt tiegħu. Mara mir-Rabat ta’ Għawdex irrakkontat, il-ħasda li ħadet meta, dakinhar tal-mewt tiegħu, hi ħadet lil binha għandu biex titolbu jfejjaqulha. Hi ma kenitx taf li miet. Lilha ħallewha tidħol u ħadet ħasda kbira. Xebba li kienet hemm ħaditilha t-tarbija minn idejha, u missitha ma’ Frenċ. Kif marret lura lejn darha, dik il-mara stagħġbet iżjed għax it-tarbija li ma kenitx timxi bdiet tieqaf fuq riġlejha.

Is-Sibt, 20 ta’ Mejju, 1967 saret il-quddiesa tal-funeral tiegħu fil-Kolleġġjata tal-Għarb. Ħafna marru għall-funeral ta’ Frenċ, u bdew jgħidu kontinwament: “Miet qaddis”, u “bħal Frenċ ma jkollniex ieħor.” Frenċ ġie midfun fiċ-ċimiterju msejjaħ Taż-Żejt. Dan hu ċ-ċimiterju tal-Parroċċa tal-Għarb. Il-Qabar tiegħu jġib in-numru 70 A.

Frenċ għadu jinħass li għadu fostna
Għaddew ħafna snin minn meta miet Frenċ iżda hu ma ntesiex bħalma kien hawn minn bassar dakinhar tal-mewt tiegħu. Kulħadd hu ċert li Frenċ malajr beda jgawdi ‘l Alla fil-hena ta’ dejjem. Kif kienu jitolbuh biex jgħinhom meta hu kien għadu ħaj, hekk ukoll issa għadhom jittamaw li jaqilgħu xi grazzja bl-interċessjoni tiegħu. Fil-fatt ħafna huma il-każijiet ta’ grazzji kbar, wara ukoll il-mewt tiegħu. Illum, Frenċ hu magħruf ħafna iżjed milli kien fl-imgħoddi. Il-‘Ħajja’ dokumentata ta’ Frenċ li kienet ġiet stampata hi eżawrita. Hi ‘ħajja’ li inqrat minn kulħadd: Minn nies fuq kull livell fis-soċjeta’. Il-qdusija ta’ Frenċ hi xhieda li Alla jsejjaħ tassew lil kulħadd għal ħajja perfetta. Frenċ ma kienx qassis jew patri. Hu kien bniedem li għex fid-dinja, bil-problemi kollha tal-ħajja ta’ kuljum.

Links about Frenċ tal-Għarb: 

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Fren%C4%8B_tal-G%C4%A7arb
  2. https://www.facebook.com/Frenc-tal-Gharb-180562548623350/
  3. http://www.imperialbandclub.com/magazine/2017/49%20-%20French%20tal-Gharb%20-%20Ralph%20Micallef.pdf
  4. http://thechurchinmalta.org/en/posts/69276/frenc-tal-gharb-house-opens-its-doors-to-public
  5. http://alfredgrech.blogspot.com/2017/05/lil-frenc-tal-garb-fgeluq-il-amsin-sena.html

 

 

Intervista ma’ Frenċ tal-Għarb:

 

Id-dar ta’ Frenċ tal-Għarb:

 

 

 

Nota: It-Tagħrif dwar Frenċ tal-Għarb huwa meħud mis-sit tal-MUSEUM ta’ San Ġiljan.

8 ta’ Marzu: San Ġwann ta’ Alla

Verżjoni Vidjo: San Ġwann ta’ Alla

“Tassew, ngħidilkom, kemm għamiltu ma’ wieħed minn dawn iż-żgħar tiegħi, għamiltuh miegħi. Ejjew, imberkin minn Missieri, ħudu b’wirt tagħkom is-saltna li tħejjiet għalikom sa mill-ħolqien tad-dinja”. ~ Antifona mil-Liturġija tas-Sigħat tal-Festa ta’ San Ġwann ta’ Alla.

miracles_of_st_john_of_godSAN ĠWANN TA’ ALLA
Reliġjuż
1495 – 1550

Tagħrif: San Ġwann twieled f’Montemor, il-Portugal, fl-1495, minn ġenituri fqar iżda nsara tajbin.

Żogħżitu għaddieha fi Spanja, ma’ ragħaj sinjur, u kien sejjer tajjeb ħafna miegħu, sakemm dan ried iżewġu lil bintu. Billi San Ġwann ma riedx jiżżewweġ telaq, u daħal suldat.

Ħa sehem fil-gwerra kontra Franza, u fl-Ungerija kontra t-Torok, fiż-żmien li Karlu V kien Re ta’ Spanja. Il-kumpanija ħażina nissietu l-prattika tar-Reliġjon u ttraskuraha bis-sħiħ.

Fl-1536, ħareġ minn suldat, u sab jaħdem bħala ragħaj. Bil-mod beda jbiddel ħajtu. Wasal biex iddeċieda li jmur l-Afrika biex jeħles l-ilsiera ħalli jpatti għal dnubietu. Issa kellu 40 sena. Mill-Afrika mar Ġibiltà. Fl-1538, kien fi Granada, Spanja, fejn fetaħ ħanut u beda jbigħ kotba, santi, inkwatri tal-qaddisin u affarijiet reliġjużi.

Ġurnata waħda, sama’ prietka mingħand il-Beatu Ġwanni ta’ Avila, u tant laqtitu li ta kull ma kellu lill-foqra, u beda jibki dnubietu pubblikament fit-toroq. Spiċċa biex daħħluh għal żmien qasir bħala pazjent fi sptar tal-moħħ.

Fl-1540, kera dar u beda jżomm fiha nies morda li kienu fqar. Kien jieħu ħsiebhom kollox waħdu. Kien idur bihom, u fl-istess waqt kien isib il-ħin biex ibigħ l-injam u xi affarijiet oħra biex jaqla’ l-għixien tiegħu ta’ kuljum. F’qasir żmien, l-għajnuna mingħand il-qassisin, tobba u bosta oħrajn bdiet ġejja qatigħ.

Tnejn min dawk li offrew lilhom infushom biex jgħinu lil San Ġwann, kienu għedewwa ta’ xulxin, għamlu paċi, u saru l-qalba tal-Ordni “Fratelli Ospidalieri ta’ San Ġwann ta’ Alla”, li twaqqaf għoxrin sena wara mewtu.

Fl-Italja huma msejħin il-Fatebene Fratelli, mill-espressjoni komuni tal-qaddis: “Agħmlu l-ġid, ħuti.” Hu impenja ruħu għall-kura tal-morda b’ħeġġa li donnha ma kellhiex limitu. Wara għaxar snin ta’ ħidma iebsa hu waqa’ marid. L-aħħar marda tiegħu kienet verament edifikanti, kif wara kollox kienu l-aħħar 15-il sena ta’ ħajtu.

San Ġwann t’Alla miet għarkopptejh quddiem l-artal, nhar it-8 ta’ Marzu,1550, dakinhar li għalaq 55 sena. Ġie kkanonizzat mill-Papa Alessandru VIII fl-1690. Il-Papa Ljun XIII ħatru Patrun tal-Isptarijiet u tal-agunizzanti, tal-morda, tal-infermiera u l-isptarijiet.

Il-fdal tiegħu jinsab meqjum fil-knisja tal-patrijiet tiegħu fi Granada. San Rikardu Pampuri, u San Ġwanni Grande, il-Beatu Beneditt Menni, u 71 Beati Martri Spanjoli kienu reliġjużi Ospedaljieri.

Ħsieb: Kien jismu Ġwanni Ciudad u twieled f’Montemor-o-Novo, ftit ’il-bogħod minn Lisbona, fil-Portugal, minn ġenituri foqra iżda ta’ ħajja qaddisa. L-ewwel snin tiegħu għaddiehom bħala ragħaj, f’safa kbira u fil-virtù; imma meta kiber, il-ħbiberija ħażina kienet il-kawża li naqqsitlu l-ħajja virtuża li kellu qabel.

Meta wara l-konverżjoni tiegħu, l-isptar ta’ Granada li fih hu u sħabu kienu jduru bil-morda, ħa n-nar. San Ġwann u sħabu għaddew minn bejn il-fjammi, u ssugraw ħajjithom, biex iġorru l-morda u jeħilsuhom mill-mewt.

Dan jgħallimna x’differenza tagħmel il-kumpanija! Meta kien fil-kumpanija tal-ġenituri qaddisa tiegħu, kien jgħix f’safa kbira u f’ħajja ta’ virtù. Aktar tard, il-kawża li naqqsitlu l-ħajja virtuża kienet il-kumpanija ħażina ta’ sħabu. Meta ġie f’sensieh u kkonverta tant li ried ipatti għal dnubietu b’għemejjel tajba, kien huwa stess li ġibed kumpanija tajba ta’ rġiel li bħalu bdew jaqdu lill-morda. Mhux biss, din il-kumpanija waqqfet l-Ordni “Fratelli Ospidalieri ta’ San Ġwann ta’ Alla”, għoxrin sena wara mewtu. U b’hekk il-frott it-tajjeb intiret u tkattar. Daqs kemm nistgħu ninġarru mal-kurrent, daqshekk ieħor nistgħu nibqgħu sodi, ngħixu ħajja li togħġob lil Alla u li tiġbed kumpanija tajba ta’ persuni li jinġibdu mill-eżempju tal-ħajja tagħna. L-għażla tibqa’ dejjem f’idejna.

Fir-rakkont tal-istorja ta’ San Ġwann, insibu li darba l-Arċisqof bagħat għal Ġwanni ta’ Alla wara li saru xi rapporti li kien qed iżomm nies vagabondi u nisa tat-triq ġewwa l-isptar tiegħu. B’umiltà kbira niżel għarkupptejh u qallu: “Iben il-bniedem ġie għall-midinbin u aħna fid-dmir li ngħinuhom jikkonvertu. Jien ma kontx fidil lejn il-vokazzjoni tiegħi għax traskurajtha, imma nistqarr li ma naf l-ebda persuna ħażina fl-isptar ħlief jien innifsi li ma jistħoqqlix niekol ħobż minn tal-fqar.” Dan jurina li minkejja li kien sar mudell għal bosta nies li bdew jgħinu fl-istess ħidma ta’ karità, huwa baqa’ umli u dejjem b’attitudni ta’ bniedem niedem.

  • U int, kemm tfittex li tgħix bħala persuna umli u dejjem niedma minn dnubietek?
  • X’qed tagħmel biex bħal San Ġwann ta’ Alla, turi tjieba u ħniena ma’ min hu mġarrab mill-hemm tad-dinja?
  • Tifhem li dak li tagħmel mal-oħrajn, Ġesù jqisu magħmul lilu nnifsu?
  • Kemm tfittex li tgħin lil ħaddieħor jinbidel b’ħajja ta’ virtù u ta’ karità  nisranija?

Talba: O Alla, inti tajt lill-qaddej tiegħek San Ġwann qalb kollha ħniena għall-proxxmu; nitolbuk biex, b’għemejjel ta’ mħabba, jistħoqqilna nissieħbu mal-magħżulin tiegħek fis-saltna tas-sema. Bi Kristu Sidna. Ammen. (Talba mil-Liturġija tas-Sigħat)

Liturġija tas-Sigħat: Agħfas fuq PDF jew WORD biex tniżżel id-dokument.

English Version: http://saintscatholic.blogspot.com/2014/03/st-john-of-god.html

Alternative Reading: https://www.sjog-na.org/our-founder/

Wikipedia: https://en.wikipedia.org/wiki/John_of_God

Nota: It-Tagħrif dwar dan il-qaddis tal-lum huwa meħud mill-ktieb “Qaddisin fil-Liturġija tal-Knisja Universali”, miktub minn Dun Anton Sammut u mill-fuljett Signum Fidei.

4 ta’ Ottubru: San Franġisk ta’ Assisi

Verżjoni Vidjo: San Franġisk ta’ Assisi

“Franġisku, mur u sewwi l-Knisja tiegħi li qed tiġġarraf.” San Franġisk sema’ dan il-leħen meta kien qed jitlob quddiem kurċifiss fi knisja żgħira abbandunata fil-kampanja f’San Damjan.

stfrancis-slider-630x350SAN FRANĠISK T’ASSISI
Djaknu
1182 – 1226

Tagħrif:

Tfulija
Franġisku twieled f’Assisi fl-Umbrija, fil-qalba tal-Italja, lejn l-aħħar tas-seklu tnax. Missieru, kummerċjant għani tad-drappijiet, malli ġie lura minn Franza, lil dan ibnu ried isejjaħlu “Francesco,” b’rabta ma’ Franza li hu tant kien iħobb. Ommu, ta’ mara twajba li kienet, għamlet ħilitha biex trawwem fih sa minn ċkunitu mħabba kbira lejn Alla. Fl-iskola tal-parroċċa tgħallem jaqra u jikteb. Kien iħobb il-poeżija, u kellu ġibda qawwija għall-mużika.

Missieru kellu ħafna ambizzjonijiet għal ibnu; kien jittama li ibnu jasal għal pożizzjoni li tgħollih għal kollox ‘il fuq mill-foqra u dawk li s-soċjetà kienet tqis bħala ż-żgħar. Sakemm kellu 23 sena, Franġisk kien il-hena ta’ missieru għaliex hu wkoll kien mogħni b’tant xewqat li d-dinja ma titfgħux fil-ġenb. Kien ċert li jekk Franġisk jaqbad l-istess triq tiegħu kellu ċans kbir li jirnexxi fil-ħajja. Imma missieru ma kienx kuntent għal kollox bih. Franġisk kien jaf iħaddem moħħu biex jaqla’ l-flus; imma, imbagħad, hu kien ħali, u jtajjar somom kbar. Żgħażagħ tal-età tiegħu kienu jixxalaw ħafna minn fuq dahru; lilu kienu jarawh bħala l-mexxej tagħhom għaliex mhux biss kien jonfoq, imma kien kapaċi wkoll jagħti ħajja lill-festi li kienu jiġu organizzati. Franġisk kien jiġbed lejh l-attenzjoni taż-żgħażagħ ta’ Assisi għaliex kien iħobb jitfa’ fuqu lbies li jagħti ħafna fil-għajn, u jgħaqqad oħrajn miegħu fid-daqq u fil-kant. Minkejja dan, missieru u ommu riedu jkunu ġenerużi miegħu. Missieru, għalkemm ma kienx japprova dak l-infiq, ħassu hieni li ibnu kien tant maħbub u stmat. Ommu kienet qed tapprezza ħafna l-kwalitajiet tajbin ta’ binha; għalkemm iħobb il-ħajja, Franġisk kien dejjem ta’ mġiba tajba, nobbli fi kliemu u għemilu, u ta’ qalb kbira mal-foqra.

Il-Gwerra
Fil-gwerra li nqalgħet bejn Assisi u Peruġja, Franġisku ta s-sehem tiegħu. Dawk ta’ beltu sofrew telfa, u hu nnifsu waqa’ priġunier. Dak kien żmien meta Franġisk beda jirrifletti fuq il-veru valur tal-ħajja. Wara sena magħluq fil-ħabs, Franġisk waqa’ f’marda li ħadet fit-tul. Imma malli fieq mill-marda tiegħu, lilu malajr reġgħu rikbuh l-ambizzjonijiet ta’ qabel, u telaq lejn il-Pulja bit-tama li jinħatar Kavallier. Imma bilkemm beda dak il-vjaġġ, li kellu ħolma li ġegħlitu jirrifletti ħafna. X’inhu l-aħjar timxi wara l-Imgħallem jew wara l-qaddej? Franġisk ma ddubitax liema kellha tkun l-għażla tiegħu. Imma hu ma kienx fehem x’kellu jagħmel.

Il-Konverżjoni
Lura lejn Assisi, beda għal Franġisk żmien ġdid. Hu qisu nesa l-ħbieb tal-imgħoddi, u ntafa’ f’ħajja ta’ ġabra. F’għar fqajjar maqtugħ mill-ħsejjes tal-belt, Franġisk fit-tnehid talab mingħand Alla dawl biex jurih x’ried minnu. Franġisk, żagħżugħ imrobbi fil-fsied, kellu bħal stmerrija mill-mard tal-ġdiem. Imma, f’dan iż-żmien ta’ xejra ġdida għal ħajtu, hu għamel rebħa kbira fuq in-natura dgħajfa tiegħu meta, bi mħabba sinċiera, għannaq miegħu u bies bniedem milqut mill-ġdiem. Ftit wara din il-ġrajja, Kristu Msallab qanqlu meta jingħad li kellmu għall-ewwel darba, u mlielu lil qalbu bi mħabba kbira lejn it-tbatijiet li l-Mulej kien ġarrab f’ħajtu.

Franġisk baqa’ ġeneruż bħalma kien qabel; imma dawk li stħoqqilhom il-ġenerożità tiegħu kienu oħrajn. L-imġiddmin dehrulu l-iżjed mitluqin fost il-morda; għalhekk, hu ħabbhom bi mħabba speċjali. Barra minn dan, minflok ma tajjar flusu f’divertimenti, Franġisk beda jqassam ħafna karità lill-foqra, u ma qatax milli jgħin lill-knejjes foqra tal-belt ta’ Assisi u lis-saċerdoti li kienu jieħdu ħsiebhom. Knisja għażiża għal qalbu kienet dik ta’ San Damjan. F’dik il-knisja ċkejkna u fi stat ħażin, hu sama’ leħen mill-Kurċifiss impinġi li kien imdendel wara l-altar. Dan stiednu biex isewwi l-Knisja tiegħu li kienet qed tiġġarraf.

Franġisk kien għadu ma fehemx tajjeb x’ried Alla mingħandu. Imma hu beda jintebaħ li l-Mulej riedu jagħti ħajtu għas-servizz tal-Knisja. Għal xi żmien, Franġisk ħalla daru, inġabar fil-knisja ta’ San Damjan, u għamel dak li s-saċerdot tal-post talab mingħandu.

Il-Proċess quddiem l-Isqof
Missieru kien għadu jittama li dak ma kienx ħlief żmien qasir ta’ kriżi. Imma, meta baqa’ jara ‘l ibnu mitfugħ fuq attivitajiet li ‘l dak il-missier dehru jbaxxuh, missieru ħa deċiżjoni li għal Franġisk fissret ħajja ġdida. Quddiem missier irrabjat u fil-preżenza tal-Isqof Gwido ta’ Assisi li kien qed jagħmilha ta’ mħallef, Franġisk iddikjara li jiċħad għal kull wirt li kien imissu minn missieru. “Mil-lum ‘il quddiem,” stqarr iż-żagħżugħ Franġisku, “ngħid: Missierna, li inti fis-smewwiet.”

Issa Franġisku kien ċert x’kellha tkun it-triq ta’ ħajtu. Hu libes libsa fqajra b’salib fuqha, u dak li kien jixtieq isir “Kavallier tad-dinja,” sejjaħ lilu nnifsu “Kavallier tar-Re l-Kbir.” Franġisk beda sentejn ta’ ħajja iebsa maqtugħ għalih waħdu, mogħti għat-talb u għall-penitenza. Hu għex ukoll jaqdi u jitlob f’xi monasteri Benedittini, u għamel fihom il-ħidmiet l-iżjed umli u l-iżjed iebsin. Kienu għadhom f’moħħu l-kelmiet tal-Kurċifiss ta’ San Damjan li qallu: “Sewwi l-Knisja tiegħi.” Franġisk aċċetta dawk il-kelmiet kif daqqew f’widnejh; għalhekk, hu ntafa’ biex isewwi l-ħsara li kien fihom tliet knejjes ċkejknin ta’ madwar Assisi: dawk ta’ San Damjan, San Pietro della Spina, u Santa Marija tal-Anġli.

Franġisk kien qed jistenna għal darb’oħra l-leħen ta’ Alla. Hu ma ġġarrafx quddiem id-disprezz ta’ dawk li fl-imgħoddi kienu ħbiebu; imma hu lanqas ma ntefaħ bl-ammirazzjoni ta’ dawk li raw fih bidla tal-għaġeb. Darba, waqt li fil-knisja ta’ Santa Marija tal-Anġli sema’ l-qari tal-Vanġelu, hu ntlaqat minn kelmiet li ħasshom qed jingħadu għalih. Kienu l-kelmiet li Kristu bihom ħabbar x’kellha tkun il-missjoni tal-appostli, u l-ħajja ta’ faqar li kienu sejrin jgħixu. Saċerdot fissirlu dawk il-kelmiet tal-Mulej, u hu sema’ t-tifsira bil-ferħ għaliex Alla rrivelalu li dawk kienu jgħoddu għalih ukoll. Minn dak il-waqt ‘il quddiem, Franġisk biddel ukoll il-libsa tiegħu: beda jilbes ċoqqa griża, lewn l-irmied, tħażżem b’ħabel abjad, u ried li jimxi ħafi. L-Isqof ta’ Assisi tah il-permess li jipprietka l-Vanġelu fil-knisja ta’ San Ġorġ; fid-dawl tal-kelmiet ta’ Kristu, Franġisk ipprietka l-paċi u l-penitenza.

L-ewwel dixxipli u l-approvazzjoni Papali
Għalkemm ma tkellimx bil-kelmiet diffiċli tal-għorrief, ma kinux ulied il-poplu biss dawk li ssaħħru minn kliemu. L-għani Bennard u l-ġurista Pietru Cattani wrewh li xtaqu li flimkien miegħu jaqsmu l-istess ħajja tiegħu. Imma, mal-għonja u l-għorrief, malajr tħalltu l-foqra u s-sempliċi. Fl-ewwel sena, kien hemm tmienja oħra li għażlu dik l-għamla ta’ ħajja. Franġisk, li ried jgħix dejjem f’ubbidjenza lejn il-Knisja, sena wara, ħadhom miegħu Ruma, quddiem Papa Innoċenz III. Il-Papa sabha diffiċli biex jagħtihom l-approvazzjoni tiegħu; imma l-Mulej nebbħu li kien sejjer jinqeda b’dak il-bniedem qaddis sabiex il-Knisja ma tiġġarrafx.

Bil-barka tal-Papa, Franġisk beda jinħass bħal Kristu ieħor iħabbar l-aħbar it-tajba. Hu kien predikatur li jgħaddi minn post għall-ieħor. Kien jitkellem b’kelmiet li jifhimhom kulħadd u kien jolqot il-bniedem fil-laħam il-ħaj. Franġisk kien il-ħabbar tassew tal-kelma t’Alla għaliex ix-xandir tal-kelma kien ifisser li min jisimgħu, aktar milli jitgħallem, jieħu d-deċizjoni li jbiddel ħajtu.

Anki l-għorrief u l-kbar tad-dinja kienu jisimgħuh, u l-kelmiet imqanqla tiegħu ġieli ġiebu fihom sens ta’ biża’ li ma setax ma jiswilhomx ta’ ġid. Minkejja dan, il-bniedem li ssejjaħ “dawl mibgħut mis-sema”, “il-mibgħut minn Alla”, jew “Kristu ieħor” emmen li ma kienx jistħoqqlu li jkun saċerdot. Għalhekk, hu għażel li jibqa’ jservi ‘l Alla bil-ministeru ta’ djaknu.

Ix-Xewqa Missjunarja
Il-qasam ewlieni tal-ħidma appostolika ta’ San Franġisk kien l-Italja għaliex f’din l-art hu ħadem bla waqfien mis-sena 1208 ‘il quddiem. Imma dak li tant kellu jifraħ għall-fatt li x’uħud minn uliedu fl-Ordni tal-Minuri mietu f’art ta’ missjoni għal Kristu, ma setax ma jkunx hu nnifsu mħeġġeġ bl-istess entużjażmu. Il-ħeġġa missjunarja u x-xewqa tal-martirju ingħaqdu flimkien f’San Franġisk. Imma l-ewwel darbtejn li pprova jmur lejn is-Sirja u l-Marokk, darba minnhom tempesta, u darb’oħra l-mard, reġġgħuh lura lejn art twelidu.

Il-Klarissi
Fis-sena 1212, San Franġisk waqqaf it-tieni Ordni tiegħu li kien dak tas-Sorijiet. Fil-bidu ssejħu: “Id-Dami Fqajrin ta’ San Damjan”. Għalkemm San Franġisk kien ir-ruħ ta’ din l-istituzzjoni, huma sabu mexxejja kbira f’Santa Klara ta’ Assisi: li minnha s-Sorijiet issejħu “Klarissi”.

Il-Vjaġġ fl-Eġittu
Ftit wara t-tluq tal-ewwel missjunarji tiegħu, San Franġisk innifsu, fl-24 ta’ Lulju, 1219, salpa lejn l-Eġittu. Is-Sultan Malik-el-Kamil laqgħu tajjeb u sema’ l-kelma tiegħu. Is-Sultan inġibed lejn dak il-bniedem għaliex kien konvint li hu riedlu l-ġid; imma ma ħalliex it-twemmin Musulman tiegħu. San Franġisk ma ġiex mogħti l-martirju għal Kristu għaliex, fiż-żmien qasir ta’ esperjenza missjunarja, lilu ħabbewh anki dawk li ma qablux ma’ dak li kien qed jippritkalhom. F’dak iż-żmien, ir-raba’ Konċilju tal-Lateran kien ordna li ssir Kruċjata ġdida. Din kienet bejn is-snin 1217 -1221. L-imġiba ta’ San Franġisk wriet li, fi żmien ta’ falliment sħiħ ta’ dik il-Kruċjata, aktar kien hemm possibiltà li l-Musulmani jersqu lejn Kristu permezz ta’ messaġġier ta’ paċi, milli permezz ta’ suldati li jużaw l-armi kontra dawk li ma jaqblux magħhom.

Il-Presepju ħaj ta’ Greccio
Nhar l-24 ta’ Diċembru, 1223, huwa ġabar miegħu l-bdiewa u r-rgħajja fqajrin li kienu jgħixu qrib l-għolja ta’ Greccio. San Franġisk riedhom li jħossu l-imħabba kbira ta’ Ġesù għall-bniedem meta għażel li jitwieled fil-għar ta’ Betlem. Hu ppreżenta presepju ħaj, u tkellem b’kommozzjoni kbira fuq dan il-misteru tal-għaġeb. Dik id-drawwa malajr bdiet tinfirex mad-dinja kollha kemm hi. Għalkemm ma kienx l-ewwel darba li sar il-presepju fid-dinja nisranija, madankollu kien San Franġisk li qanqal l-imħabba ta’ kulħadd għall-presepju.

L-aħħar snin
Mis-sena 1221 ‘il quddiem, meta kien għadu ta’ madwar 40 sena, Franġisku kien marid. L-ulied spiritwali tiegħu diġà kienu jwasslu għal eluf. Kien hemm bżonn ta’ mexxej minfloku. Għalhekk fis-sena 1221, San Franġisk għażel lil Fra Elija ta’ Cortona biex ikun il-Vigarju tiegħu fit-tmexxija. L-aħħar snin ta’ ħajtu, kienu dawk li fihom issokta jingħaqad ma’ Alla dejjem iżjed fit-talb. L-għaqda ma’ Kristu msallab kien qed iħossha fil-ġisem u r-ruħ tiegħu għaliex hu kien għaddej minn żmien ta’ tbatija.

Il-Pjagi
Fis-sajf tas-sena 1224, San Franġisk inġabar fis-skiet tal-kunvent li kien fuq il-għolja La Verna. Il-qaddis kien jgħakkes il-ġisem tiegħu billi, matul is-sena, isum ir-Randan għal seba’ darbiet. Fuq dik il-għolja, hu kien qiegħed isum ir-Randan li kien jagħmel f’ġieħ l-Arkanġlu San Mikiel. Lejn il-festa tal-Eżaltazzjoni tas-Salib, li taħbat fl-14 ta’ Settembru, waqt li kien fuq dik l-għolja fi ġranet ta’ sawm u f’meditazzjoni fuq il-passjoni ta’ Kristu, jingħad li l-Mulej Ġesù deherlu b’sitt iġwienaħ, bħal serafin, maqtugħ fl-ajru u b’dirgħajh miftuħin, bir-riġlejn ma’ xulxin, u msallab ma’ salib. Mill-ġwienaħ, tnejn kienu weqfin fuq ir-ras, tnejn mifruxin għat-titjir, u tnejn jiksu l-ġisem kollu. Imbagħad, waqt li kien mitluf f’estasi ta’ mħabba, fl-idejn, fir-riġlejn, u fil-ġenb ta’ Franġisku bdew jidhru l-pjagi tal-istess Kristu msallab. L-idejn u r-riġlejn dehru minfudin b’imsiemer li kellhom bħal ras tonda u sewda fuq iż-żewġ naħat; kienu ppuntati u milwijin sabiex ma jinqalgħux. L-imsiemer kienu tal-laħam stess, imma maħruġin ‘il barra. Il-ġenb lemini wkoll deher bħallikieku minfud minn lanza, u kien jagħti fl-aħmar bħall-ġerħa li kellu; ta’ sikwit, il-ġerħa kienet tnixxi d-demm, u lbiesu kien jiċċappaslu. Minn dak il-waqt, il-qaddis Franġisku, li sa minn tant żmien kien jarawh bħal Kristu ieħor, ġie trasfigurat fi xbieha ħajja tal-Mulej anki fl-istess ġisem tiegħu.

Minn mindu ngħata l-pjagi, San Franġisk ma qata’ qatt milli jbati fil-ġisem tiegħu. Hu mar lejn Assisi fejn għadda l-aħħar sentejn ta’ ħajtu, u kien dejjem marid. Persuni għeżież kienu jieħdu ħsiebu, u jikkurawh. Ma kienx possibbli li jaħbihom. Imma ftit kienu dawk li raw il-pjagi tiegħu. L-aħħar sentejn ġiebu magħhom tbatijiet oħrajn. San Franġisk kien qiegħed jitlef id-dawl ta’ għajnejh. F’dan iż-żmien li matulu Kristu kien għaqqdu miegħu tant mill-qrib fil-passjoni tiegħu, San Franġisk kiteb l-“Għanja tal-Ħejjaq”. Biex jobdi lill-Kardinal Ugolino ta’ Segni, il-Protettur tal-Ordni, San Franġisk qagħad għal xi kura li riedu jagħmlulu f’għajnejh it-tobba tal-Qorti Papali nnifisha. Dan kien f’Rieti fis-sena 1225; kienet kura li ġiebet magħha tbatijiet kbar fil-pazjent. Fl-aħħar sena ta’ ħajtu, fl-1226, San Franġisk għadda perjodi qosra fi Siena u f’Cortona. F’dak iż-żmien, il-qaddis deher tant magħfus bl-uġigħ b’mod li kulħadd ħaseb li kien sejjer imut. Fix-xahar ta’ April, 1226, bil-mod il-mod u b’ħafna waqfien, San Franġisk reġa’ ttieħed fil-belt ta’ Assisi. Għall-ewwel, hu nżamm fil-palazz tal-Isqof; imbagħad, għall-aħħar ta’ Settembru, hu ġie trasportat fil-kunvent għażiż tal-Porzjunkola.

Mewt
Franġisku għadda l-aħħar ħinijiet ta’ ħajtu jimmedita fuq il-passjoni ta’ Kristu li r-rakkont tagħha nqralu mill-Vanġelu ta’ San Ġwann. Flimkien ma’ ħutu reliġjużi, hu ried iġedded ukoll it-tifkira tal-aħħar ċena tal-Mulej mal-appostli. Il-mewt, li San Franġisk fil-“Għanja tal-Ħlejjaq” ried isejħilha “Oħtu”, ma kenitx fil-bogħod. Ir-reliġjużi bdew ikantaw is-Salm 142: “B’leħen qawwi lill-Mule] insejjaħ; b’leħen qawwi lill-Mulej nitlob”. U, lejn it-tmiem tas-Salm, meta tkantaw il-kelmiet: “Mill-ħabs oħroġni, biex inrodd ħajr lil ismek. Madwari jduru l-ġusti, għax Int timxi tajjeb miegħi”, ruħu ħarġet minn ġismu. Kien is-Sibt, 3 ta’ Ottubru, 1226, filgħaxija. San Franġisk kellu biss qrib-il 45 sena.

Billi ma nżul ix-xemx kien jitqies li bdiet il-ġurnata ta’ wara, it-tifkira ta’ San Franġisk intrabtet dejjem mal-4 ta’ Ottubru. Il-Ħadd filgħodu, li kien proprju l-4 ta’ Ottubru, il-ġisem tiegħu, b’akkumpanjament tal-kleru u l-poplu, ittieħed minn Santa Marija tal-Anġli għall-knisja ċkejkna ta’ San Ġorġ. Il-ġisem ta’ San Franġisk, għaddewh minn maġenb il-monasteru tas-Sorijiet Klarissi, f’San Damjan: fejn huma, minn bejn il-gradi tal-monasteru, setgħu jaraw u jqimu l-pjagi tal-ġisem qaddis tiegħu. Il-ġisem inżamm f’San Ġorġ għal erba’ snin. Kien hemm li hu ġie ddikjarat qaddis mill-Papa Girgor IX, ħabib kbir u ammiratur tiegħu, fis-16 ta’ Lulju, 1228.

Il-Qabar
Fil-25 ta’ Mejju, 1230, il-fdal tiegħu ttieħed fil-Bażilika ġdida li nbniet fuq l-għolja li bdiet tissejjaħ “Colle del Paradiso”: l-Gholja tal-Ġenna, waqt li, sa dak iż-żmien, kienet tissejjaħ l-għolja tal-Infern. Fil-bini ta’ dik il-bażilika, il-mertu l-iżjed kbir kien ta’ Fra Elija ta’ Cortona. Il-Papa Girgor IX, b’sinjal ta’ qima lejn il-fdal ta’ San Franġisk, lil dik il-Knisja riedha tissejjaħ “l-Omm u r-ras tal-Ordni kollu tal-Minuri”, u hi baqgħet dejjem is-Santwarju l-aktar għażiż tal-Ordni Franġiskan.

Patrunat
Hu l-qaddis patrun tal-ambjent, tal-annimali, tal-ekoloġisti, tan-negozjanti, tal-Azzjoni Kattolika, u tal-Italja.

Ħsieb: Dawn li ġejjin huma siltiet mill-Omelija tal-Papa Franġisku waqt żjara pastorali f’Assisi fl-2013:

“Mnejn titlaq il-mixja ta’ Franġisku lejn Kristu? Titlaq mill-ħarsa ta’ Ġesù fuq is-salib. Inħalluh iħares lejna fil-mument li fih jagħtina ħajtu u jiġbidna lejh. Franġisku din l-esperjenza daqha b’mod partikulari fil-knisja ċkejkna ta’ San Damjan, hu u jitlob quddiem il-Kurċifiss. F’dak il-Kurċifiss Ġesù ma jidhirx mejjet, imma ħaj! Id-demm jidher nieżel mill-ġrieħi ta’ jdejh, ta’ riġlejh u tal-kustat, imma dak id-demm jesprimi l-ħajja.

Ġesù m’għandux għajnejh magħluqin, imma miftuħa beraħ: ħarsa li tkellem lill-qalb. U l-Kurċifiss ma jkellimniex dwar telfa, dwar falliment; paradossalment, ikellimna dwar mewt li hi ħajja, li tagħti l-ħajja, għax ikellimna dwar l-imħabba, għax hi l-Imħabba ta’ Alla inkarnata, u l-Imħabba ma tmutx, anzi, tirbaħ fuq il-ħażen u l-mewt. Min iħalli lil Ġesù mislub iħares lejh jiġi maħluq mill-ġdid, isir “ħolqien ġdid”.”

U dan diskors ieħor tal-Papa Franġisku f’Rio de Janiero:

“Għandna wisq bżonn nitgħallmu nħaddnu magħna lil min hu fil-bżonn, kif għamel San Franġisk. Kemm għandna sitwazzjonijiet fil-dinja, li jitolbu l-attenzjoni, l-għożża u l-imħabba tagħna. Spiss, imma, fis-soċjetajiet tagħna jirbaħ l-egoiżmu. Kemm għandna “negozjanti tal-mewt” li jimxu skont il-loġika tal-poter u tal-flus, hu x’inhu l-prezz li jrid jitħallas.

Jeħtieġ naffrontaw il-problemi tal-lum billi:

  • nippromovu iktar il-ġustizzja,
  • nedukaw liż-żgħażagħ fil-valuri li jibnu l-ħajja komuni,
  • nakkumpanjaw lil min jinsab f’diffikultà u
  • nagħtu tama għall-futur.

La tibżgħux toħorġu u tmorru tiltaqgħu ma’ persuni bi problemi li qed jaffaċċjaw diversi sitwazzjonijiet iebsa. Tkunux miżmumin minn:

  • preġudizzji,
  • minn drawwiet,
  • riġidità mentali jew pastorali,
  • immexxijin mill-motto famuż “imma dejjem hekk sar!”.

Imma nistgħu biss immorru fil-periferiji jekk inġorru l-Kelma t’Alla fi qlubna, u nimxu mal-Knisja, bħal San Franġisk. Jekk ma jkunx hekk, inġorru lilna nfusna u mhux il-Kelma t’Alla; u dan mhux tajjeb, ma jgħin lil ħadd! Mhux aħna li nsalvaw id-dinja: huwa proprju l-Mulej li jsalvaha!

Ilkoll għandna bżonn li nħarsu lejn l-oħrajn bl-għajnejn tal-imħabba ta’ Kristu, nitgħallmu nħaddnu magħna lil min hu fil-bżonn, biex nuruh li qegħdin qrib, bir-rispett u l-imħabba.”

  • U int kif tħares lejn l-oħrajn?
  • Tiġġudikhom jew tħobbhom?
  • Qed ixxammar idejk u taqdi lil min hu fil-bżonn fuq l-eżempju ta’ San Franġisk?
  • Qed tismgħaha l-karba ta’ Ġesu’ Kurċifiss li qed jgħid lilek ukoll illum: “Mur u sewwi l-Knisja tiegħi li qed tiġġarraf?”

Talba: Mulej agħmilni strument tal-paċi tiegħek.
Fejn hemm il-mibgħeda, ħallini nħeġġeġ l-imħabba;
fejn hemm il-ħtija, ħallini nferrex il-maħfra;
fejn hemm id-dubju, ħallini ndaħħal il-fidi;
fejn hemm il-qtigħ il-qalb, ħallini nqawwi t-tama;
fejn hemm id-dlam, ħallini nkebbes id-dawl;
fejn hemm in-niket; ħallini nxerred il-ferħ.

La tħallix li iżjed infittex li nkun imfarraġ milli nfarraġ jien;
la tħallix li iżjed jifhimni ħaddieħor milli nifhem lil ħaddieħor jien;
la tħallix li iżjed inkun maħbub, milli nħobb jien.

Għax meta nagħtu, aħna naqilgħu.
Għax meta naħfru, aħna nkunu maħfura.
Għax meta mmutu, inqumu għall-ħajja ta’ dejjem.   Ammen.

(Talba popolari ta’ San Franġisk ta’ Assisi) 

Liturġija tas-Sigħat: Agħfas fuq PDF jew WORD biex tniżżel id-dokument.

English Version: http://saintscatholic.blogspot.com/2011/12/st-francis-of-assisi.html

Alternative Reading: https://www.franciscanmedia.org/saint-francis-of-assisi/

Wikipedia: https://en.wikipedia.org/wiki/Francis_of_Assisi

Film of Saint Francis of Assisi:

Nota: It-Tagħrif dwar dan il-qaddis tal-lum huwa meħud mill-Wikipedia u l-ħsieb mill-fuljett Signum Fidei.

22 ta’ Settembru: San Injazju minn Santhia

Verżjoni Vidjo: San Injazju minn Santhia

“Ġesù nefaħ fuqhom u qalilhom: ‘Ħudu l-Ispirtu s-Santu. Dawk li taħfrulhom dnubiethom ikunu maħfura, u dawk li żżommuhomlhom ikunu miżmuma.’ Ġwanni 20:22-23

img-Saint-Ignatius-of-Santhia1SAN INJAZJU BALOCCO TA’ SANTHIA
Presbiteru
1679 – 1770

Tagħrif: Injazju Balocco tilef lil missieru meta kellu biss 7 snin u ħa ħsiebu qassis qaddis. Meta kiber huwa sar qassis u ngħaqad mal-Kapuċċini ta’ 30 sena.

Huwa għamilha ta’ sagristan, ta’ majjistru tan-novizzi, ta’ kappillan militari, kien imfittex ħafna bħala konfessur u kien mitlub jagħti ħafna konferenzi spiritwali.

Darba missjunarju fil-Kongo kiteb lil Patri Injazju biex jitlob għalih għaliex kellu xi mard f’għajnejh li kien se jġiegħlu jħalli l-Kongo. Il-qaddis talab li l-mard tal-missjunarju jieħdu hu, għaliex hu kien ta’ ftit siwi. Għajnejn il-missjunarju fiequ, iżda Patri Injazju ma baqax fil-kariga tiegħu għax għajnejh tant tgħarrqu li ma setax jaqra aktar, għalkemm aktar ‘il quddiem huwa fieq bl-għajnuna tat-tobba f’Turin.

Injazju rnexxielu jirbaħ ir-rispett tal-ħbieb u l-għedewwa tiegħu bil-kura sagramentali u spiritwali li tahom kif ukoll bil-kura medika li hu amministralhom. Kif intemmet il-gwerra, irritorna għall-ħajja regolari ta’ Capuchin Hill.

Imbagħad ingħata l-kompitu ta’ konfessur u għalliem reliġjuż lil lajċi rġiel, u kien f’dan ix-xogħol li seta’ jkompli juri l-imħabba tiegħu għal ħutu. Dan kien evidenti minħabba li ma kienx jaħsibha darbtejn biex jagħti daqqa t’id meta kien jara l-ħtieġa.

Meta xjaħ, kien jiddedika ħin biex iżur il-morda u l-foqra tal-belt ta’ Turin. Eluf kienu jmorru bi ħġarhom lejn Capuchin Hill ta’ kuljum biex jirċievu l-barka min għandu jew biex jisimgħu kelma ta’ faraġ. Saħħtu bdiet tħallih u beda jipprepara għall-mewt.

Il-patri xwejjaħ tant maħbub miet mewta qaddisa u straħ fis-sliem fit-22 ta’ Settembru, 1770 fl-età ta’ 91 sena. Kien ilu mal-Kapuċċini għal 54 sena. Miet b’fama tal-mirakli, f’jum li hu stess kien ħabbar minn qabel. Ġie ddikjarat beatu mill-Papa Pawlu VI fis-17 ta’ April, 1966 u qaddis mill-Papa San Ġwanni Pawlu II fid-19 ta’ Mejju, 2002.

Ħsieb: Dan huwa id-diskors li qal il-Papa San Ġwanni Pawlu II fl-okkażjoni tal-kanonizzazzjoni ta’ Injazju ta’ Santhia:

“Is-saċerdot Kappuċċin Injazju ta’ Santhia għex b’mod uniku l-missjoni li jaħfer id-dnubiet u li jkun ta’ gwida għal bosta rġiel u nisa fit-triq tal-perfezzjoni evanġelika. Għall-imħabba ta’ Kristu u biex javvanza aktar malajr fil-perfezzjoni evanġelika, huwa mexa fuq il-passi tal-Fqir ta’ Assisi.

Fil-Piemonte ta’ żmienu, Injazju ta’ Santhiá kien missier, konfessur, konsulent u għalliem ta’ ħafna – saċerdoti, reliġjużi u lajċi – li fittxew il-gwida għaqlija u mdawla tiegħu. Anke llum huwa jkompli jfakkar lil kulħadd dwar il-valuri tal-faqar, tas-sempliċità u ta’ ħajja Kristjana awtentika.”

Imma x’għandi nagħmel biex inkun qed ngħix ħajja Kristjana awtentika? Dawn huma xi suġġerimenti:

AMMETTI
Ammetti li mingħajr Kristu ma tista’ tagħmel xejn (Ġwanni 15: 5). “Jiena d-dielja, intom il-friegħi. Min jibqa’ fija u jiena fih, dan jagħmel ħafna frott; għax mingħajri ma tistgħu tagħmlu xejn.” – int, li qed taqra – “ma tista’ tagħmel xejn.” Allura ammettiha. Għidha. Emminha. Inti m’għandek ħila tagħmel xejn sinifikanti, jew ta’ valur etern, jew ta’ kwalunkwe valur spiritwali mingħajr Kristu.

ITLOB
Jekk taċċetta li ma tista’ tagħmel xejn, għid: ‘O Alla, għinni.’ “Itolbu u taqilgħu,” qal Ġesù (Ġwanni 16:24). “M’għandekx, għax ma titlobx” (Ġakbu 4:02). “Sejjaħli f’jum id-dwejjaq” (Salm 50:15). Allura staqsi lill-Mulej għal-libertà minn dak li hu tiegħek. ‘Agħtini l-libertà. Agħtini l-ħsibijiet tiegħek. Agħtini emozzjonijiet awtentiċi. Ipproteġini milli niżbalja jew inħawwad lil ħaddieħor. Nitolbok biex dak kollu li nagħmel ikun imqanqal mill-ħidma tal-Ispirtu tiegħek ġewwa fija.’

AFDA
Afda lil Alla li wiegħed li jagħmel xi ħaġa dwar is-sitwazzjonijiet tal-ħajja tiegħek. Afda li kull sitwazzjoni, ladarba tajtha lilu, se jieħu kontroll tagħha hu. Int, minn naħa tiegħek, agħmel il-parti tiegħek – ‘għin ruħek biex Alla jgħinek.’ Imma wara li tkun għamilt li stajt fiċ-ċirkustanzi u bil-limiti tiegħek, afda r-riżultati bħala r-rieda ta’ Alla għalik. Afda li hu jaf x’għandu jagħżillek u ftakar li int ma tistax tleħħaq ma’ għerfu u ma’ mħabbtu lejk.

Għalhekk Alla qed jgħidlek: “La tibżax, għax miegħek jien! La titħassibx, għax Alla tiegħek jien! Jiena nwettqek, jiena ngħinek” (Isaija 41:10). “Jien għandi l-ħila nfawrek b’kull xorta ta’ barka, hekk li dejjem u f’kollox ikollok kull ma hu biżżejjed għalik, u jibqgħalek ukoll għal kull opra tajba.” (2 Korintin 9: 8). “Jiena Alla tiegħek li nimliek b’kull ġid fil-ħtieġa tiegħek” (Filippin 4:19). Għalhekk inti għandek temmen f’dawn il-wegħdiet li Alla għamel miegħek u tafdah li se jwettaqhom bl-aħjar mod.

AĠIXXI
Aġixxi b’ubbidjenza għall-Kelma t’Alla, filwaqt li tistenna li Alla jaġixxi fik u permezz tal-aġir tiegħek, biex ikunu preċiżi, l-aġir tiegħu. Aħna naħdmu u hu jaħdem fl-istess ħin. “Aħdmu s-salvazzjoni tagħkom” (Filippin 2:12). Allura aħna nagħmlu l-azzjoni. Aħna l-atturi u Alla huwa li jwettaq il-miraklu tal-grazzja tiegħu fina u fl-oħrajn.

IRRINGRAZZJA
Imbagħad finalment, meta tkun għamilt dan kollu t’hawn fuq, irringrazzja lil Alla għal kwalunkwe ħaġa tajba. “Irringrazzja lilu u agħtih glorja.” “Għidlu grazzi dejjem.” (Efesin 5:20).

Imma ċ-ċavetta, il-fulkru, f’din is-sekwenza, naħseb li huwa l-punt tal-fiduċja. Fiduċja fl-għajnuna mwiegħda minn Alla. U dan ifisser li wieħed jgħix bil-fidi fil-grazzji futuri li Alla wiegħed li jagħtina. Ifisser nintelqu fi ħdanu bħalma jintelqu t-tfal żgħar. Dan huwa l-AIAAI (Ammetti – Itlob – Afda – Aġixxi – Irringrazzja), u dan huwa dak li naħseb li tfisser li tgħix bl-Ispirtu u timxi bil-fidi fl-Ispirtu u taħdem is-salvazzjoni tiegħek. Huwa b’dan il-mod li tkun qed tgħix verament ħajja Kristjana awtentika kif għex il-qaddis Injazju ta’ Santhia.

Talba: O Alla li tista’ kollox u etern, li ridt li n-natura tagħna l-bnedmin tiġi mġedda bl-ubbidjenza li tikkompensa dak li tlifna bil-kburija: agħtina li għat-talb u l-eżempju ta’ dan is-saċerdot qaddis Injazju, aħna nkunu dejjem lesti li nogħoqdu għar-rieda tiegħek, ladarba inti tgħallimna li din hija l-bidu tas-salvazzjoni tagħna. Bi Kristu Sidna. Ammen.

English Version: https://www.roman-catholic-saints.com/saint-ignatius-of-santhia.html

Alternative reading: https://www.olacapuchins.org/apps/pages/index.jsp?uREC_ID=301723&type=d&pREC_ID=696961

Wikipedia: https://en.wikipedia.org/wiki/Ignatius_of_Santhia

Vatican Biography: http://www.vatican.va/news_services/liturgy/2002/documents/ns_lit_doc_20020519_ignazio_en.html

It-Tagħrif dwar il-qaddis tal-lum huwa meħud mill-fuljett Signum Fidei.